Wanneer de Psychoanalyse de Kunst ontmoet of het ontwerp van ons logo

“Dichters, romanschrijvers, kunstenaars zijn waardevolle bondgenoten in het kennen van de ziel. Ze zijn onze meesters daar ze zich laven aan bronnen die wij, gewone stervelingen, nog niet bereikbaar hebben gemaakt voor de wetenschap.” Freud, 1907

Bij het ontwerpen van de nieuwe website van de Belgische Vereniging, was het onze wens dat zij niet alleen onze visie op de psychoanalyse maar ook de culturele rijkdom van België zou weerspiegelen. Vandaar dat bij het bedenken van een passend logo, onze gedachten gingen naar de idee om een werk van een belangrijk Belgisch kunstenaar te kiezen. Vrij vlug is onze keuze gevallen op het schilderij Vertige, 1908, van Leon Spilliaert. De intense schoonheid van het werk weerklinkt als een diepe echo in ieder van ons.

Van heel nabij raakt de psychoanalyse aan wat de kunst voor de menselijke psyche kan betekenen. Beiden peilen naar de diepte van gevoelens en brengen het universele dichterbij. Omringd door zijn verzameling antieke objecten heeft Freud geleefd “ in een wereld als in een droom”, om zijn eigen woorden te gebruiken, nadat hij de Assyrische en Egyptische verzamelingen van het Louvre had bezocht. We denken uiteraard aan de “Gradiva”, heldin van de novelle van Wilhelm Jensen, opgehangen aan de voet van de divan. Zij stelde voor hem de verpersoonlijking van de overdracht in de psychoanalyse voor, de “genezing door liefde”.

Een kunstwerk, een Belgisch schilder, een vrouw, Vertige drong zich op als een evidentie door de rijkdom van associaties die het schilderij in ons heeft opgewekt.

Bij het begin van de twintigste eeuw is Leon Spilliaert, op enkele jaren na, een tijdgenoot van Freud. In haar boek, Leon Spilliaert, of de schoonheid van de intelligentie van het hart, beschrijft Anne Adriaens-Pannier hem als “de meest eigenzinnige en meest enigmatische kunstenaar van zijn generatie. Door een zich grondig eigen maken van successieve thema’s sluit zijn beeldende taal aan bij de man die hij zelf is: origineel en onafhankelijk.” Zijn onafhankelijke geest vervoegt deze van Freud die op zijn beurt zijn weg heeft uitgetekend zonder zich te laten ontmoedigen door het oordeel van zijn tijdgenoten.

Uit de verschillende thema’s van zijn werk kozen we Vertige, dat in haar beweging zelf, voor ons, het onbewuste oproept. De vrouwenfiguren van Spilliaert schijnen te behoren tot een wereld buiten het alledaagse. Toch resoneren ze in elk van ons door de hevigheid van gevoelens, liefde, medelijden, angst voor de eenzaamheid die hen overweldigen. Sommige van hen evoceren composities van Munch. De vrouw in evenwicht op de trap inVertige ontvouwt tegelijkertijd zwakheid en kracht. Ze vertaalt evenzeer de eenzaamheid als de hoop.

Deze diepmenselijke bewegingen hebben ons geraakt en geleid naar onze keuze voor het ontwerp van ons logo. We houden eraan onze oprechte dank uit te drukken aan mevrouw Irmine en heren Frederik en Johan van Rossum, de kleinkinderen van Leon Spilliaert, die ons de toelating hebben gegeven om ons logo te realiseren op basis van dit schilderij dat ons dierbaar is.

Tekst en afbeeldingen afkomstig van Belgische Vereniging voor Psychoanalyse

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s